Ochrona fungicydowa zbóż

W strukturze zasiewów zboża ciągle stanowią duży udział (72,1%). Wszystkie gatunki niezależnie od formy (ozima, jara) mogą być porażane przez wiele patogenów chorób grzybowych w całym okresie wegetacyjnym. Zboża jare wymagają najczęściej jednego lub dwóch zabiegów ochronnych natomiast zboża ozime a szczególnie pszenica trzech, a nawet czterech zabiegów z wykorzystaniem preparatów grzybobójczych. W obecnym sezonie można spodziewać się większej presji chorób podsuszkowych, septoriozy liści, mączniaka prawdziwego zbóż i traw oraz brunatnej plamistości liści. 

Zabieg T0 – faza krzewienia

Długa i ciepła jesień sprzyja nie tylko wzrostowi roślin, ale również rozwojowi chorób grzybowych. Zabieg T0 odnosi się do zabiegów fungicydowych wykonywanych na zbożach ozimych, szczególnie wcześnie sianych, znajdujących się w bardzo wczesnych fazach rozwojowych, od fazy dwóch pędów bocznych (BBCH 22) do fazy końca krzewienia (BBCH 29). Praktyka pokazuje, że w warunkach ciepłej jesieni, w przypadku wczesnych zasiewów i roślin silnie krzewiących się (jęczmień ozimy), plantacje są narażone na infekcję patogenów chorób grzybowych. Przedmiotem zwalczania w zabiegu T0 najczęściej są sprawcy: mączniaka prawdziwego zbóż i traw (Blumeria graminis), septoriozy paskowanej liści (Mycosphaerella graminicola), rynchosporiozy zbóż (Rhynchosporium secalis) oraz rdzy (Puccinia recondita, P. striiformis, P. hordei). Na rynku środków ochrony roślin zarejestrowanych jest sporo preparatów zwalczających choroby grzybowe (tabela), jednak ich zastosowanie powinno być poprzedzone lustracją plantacji pod kątem przekroczenia progów szkodliwości patogenu. Poniżej przedstawiono progi szkodliwości dla wybranych chorób w fazie krzewienia zbóż: 

• mączniak prawdziwy, porażenie 50 – 70% roślin
• rdza brunatna, porażenie 10 – 15% liści
• septorioza paskowana liści, porażenie 30 – 50% liści

Dobierając fungicyd, należy brać pod uwagę jego skuteczność w zwalczaniu chorób w niższych temperaturach (5 – 7^oC). Przykładami substancji aktywnych zapewniających wysoką skuteczność w takich warunkach są: fenprpimorf, fenpropidyna (morfoliny), proqinazid z grupy qinozolin oraz spiroksamina (ketoaminy). W głównej mierze są to substancje przeznaczone do zwalczania mączniaka prawdziwego, jednak dostępne na rynku rozwiązania mogą być mieszaniną różnych substancji np. protiokonazolu (triazol) z spiroksaminą, propikonazolu i fenpropidyną czy epoksykonazolu z fenpropimorfem, takie połączenia rozszerzają spektrum zwalczanych chorób.
W tabeli zestawiono skuteczność preparatu: * mała, ** średnia, *** wysoka, **** bardzo wysoka, - brak skuteczności

Preparaty zwalczające choroby grzybowe, źródło www.topagar.pl

Zabieg T1 – faza strzelania w źdźbło

Faza pierwszego kolanka (BBCH 31) w zbożach ozimych to najlepszy moment do przeprowadzenia zabiegu fungicydowego w terminie T1. Zboża znajdujące się na tym etapie rozwoju, porażane są głównie przez mączniaka prawdziwego na wszystkich gatunkach. Pszenica ozima może być dodatkowo infekowana przez septoriozę liści oraz rdzę, jęczmień ozimy przez rynchosporiozę oraz plamistość siatkową. Termin T1 jest najlepszym momentem do zwalczania chorób podsuszkowych (fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni, łamliwość źdźbła i zgorzel podstawy źdźbła). Ochronę fungicydową w tym okresie można połączyć z innymi zabiegami ochrony roślin m.in. poprzez tworzenie mieszanin zbiornikowych, w skład których wchodzą fungicydy, regulatory wzrostu oraz nawozy dolistne. Do ochrony podstawy źdźbła można zastosować prochloraz, protiokonazol, cyprodynil lub metrafenon. Poniżej przedstawiono tabelę z informacjami dotyczącymi działania fungicydów na łamliwość podstawy źdźbła.

Działanie fungicydów na łamliwość podstawy źdźbła

Zabieg T2 – faza liścia flagowego

Głównym celem wykonania zabiegu T2 jest ochrona liścia flagowego (BBCH 39). Zastosowanie preparatu grzybobójczego w tym terminie chroni plantację zbóż m.in. przed: mączniakiem prawdziwym, DTR, septoriozami oraz rdzą. Drugi zabieg fungicydowy w zbożach można trochę przyspieszyć, uwzględniając presję chorób grzybowych na roślinach, bądź czasem, jaki upłyną od momentu wykonania zabiegu T1. Zakłada się, że zabieg T2 wykonuje się po około trzech tygodniach od pierwszego. Wówczas, nie zawsze przypada w fazie BBCH 39. W ochronie liścia flagowego zarejestrowanych jest wiele substancji aktywnych mające różne mechanizmy działania. Triazole działają interwencyjnie i zapobiegawczo, w niektórych przypadkach również leczniczo, podobnym mechanizmem działania charakteryzują się również karboksyamidy (SDHI), natomiast strobiluryny działają głownie zapobiegawczo. Najczęściej stosowanymi substancjami w zabiegu T2 są: 

Triazole:

• propikonazol
• cyprokonazol
• epoksykonazol
• protiokonazol

Strobiluryny:

• azoksystrobina
• pikoksystrobina
• fluoksastrobina
• dimoksystrobina

Karboksyamidy

• fluksapyroksad
• izopirazam
• biksafen
• benzowindyflupyr

Morfoliny

• fenpropidyna
• fenpropimorf

Dobór preparatu, należy poprzedzić lustracją plantacji. Wykorzystanie w zabiegu pojedynczych substancji może okazać się niewystraczające, wówczas należy stworzyć mieszaninę zbiornikową, składającą się z dwóch bądź wielu substancji, poszerzając tym samym spektrum zwalczanych chorób. Na rynku dostępne są gotowe preparaty zawierające substancje biologicznie czynne z różnych grup chemicznych zapewniające wysoką skuteczność zabiegu oraz minimalizują wytwarzania się odporności patogenów.

Zabieg T3 – faza kwitnienia

Zabieg T3 jest ostatnim zabiegiem fungicydowym wykonywanym w zbożach. Przeprowadza się go najczęściej w pszenicy ozimej uprawianej na cele konsumpcyjne, gdzie wymagana jest wysoka jakość ziarna. Najlepszym momentem do wykonania ochrony chemicznej jest faza kwitnienia (BBCH 61 – 69). Zabieg grzybobójczy wykonany w tym terminie zabezpiecza rośliny przed fuzariozą kłosów, septoriozą plew oraz czernią zbóż. W preparatach przeznaczonych do wykonania zabiegu ochronnego powinny znajdować się triazole oraz prochloraz. W poniższej tabeli przedstawiono skuteczność substancji aktywnych preparatów fungicydów na wybrane gatunki Fusarium

Skuteczność substancji aktywnych preparatów fungicydów na wybrane gatunki Fusarium