Regulacja wzrostu zbóż i rzepaku ozimego

Regulacja rzepaku ozimego. Możliwość regulowania pokroju łanu rzepaku jest łatwa do przeprowadzenia, poprzez zastosowanie regulatorów wzrostów, przy czym ważne jest, aby regulacja rzepaku środkami ochrony roślin nastąpiła w odpowiednim terminie. Jesienne stosowanie retardantów (regulatorów wzrostu) zwiększa odporność roślin na wymarzanie poprzez wyhamowanie wzrostu szyjki korzeniowej oraz pąka wierzchołkowego. Wiosenne stosowanie regulatorów wzrostu przyczynia się natomiast do ograniczenia wylegania oraz modyfikuje łan tak, aby osiągnąć maksymalny potencjał plonotwórczy roślin, m.in. poprzez lepsze wypełnienie łuszczyn nasionami. W okresie wegetacji jesiennej oraz wiosennej rzepak ozimy dobrze reaguje na regulację łanu substancjami aktywnymi z grupy chemicznej triazoli, które oprócz działania grzybobójczego, wpływają na wzrost elongacyjny roślin. Równie często wykorzystuje się typowe substancje regulujące wzrost np. chlorek chloromekwatu, chlorek mepikwatu. W okresie jesiennym najczęstszym terminem stosowania retardantów jest faza 4 – 6 liści właściwych (BBCH 14 – 16), zabieg wykonany w tym terminie skutecznie zabezpiecza rośliny przed suchą zgnilizną kapustnych oraz odpowiednio przygotowuje łan do okresu spoczynku zimowego. Wiosną regulację wzrostu rzepaku ozimego przeprowadza się w fazie wydłużania pędu głównego (BBCH 30). W poniższej tabeli zestawiono substancje aktywne wykorzystywane w regulacji wzrostu roślin rzepaku ozimego.

Substancja aktywna	Dawka w g/ha		Faza wzrostu
	Jesienią	Wiosną	Jesienią	Wiosną
Tebukonazol	175	250	BBCH 14-18		BBCH 31-32
Metkonazol	60	60	BBCH 14-18		BBCH 31-32
Paklobutrazol	37,5	62,5	BBCH 14-18		BBCH 31-32
Chlorek mepikwatu	210	294	BBCH 14-18		BBCH 31-32
Chlorek chloromekwatu	375-562,5	375	BBCH 14-16		BBCH 31-32

Faza wydłużania pędu głównego rzepaku

Regulacja wzrostu zbóż 

Faza strzelania w źdźbło

Optymalnym terminem do przeprowadzenia zabiegu mającego za zadanie skrócenie źdźbeł zbóż jest faza BBCH 31, kiedy to pierwsze kolanko znajduję się ok. 1 cm nad węzłem krzewienia. Faza pierwszego kolanka pojawia się około 2 tygodnie po BBCH 30 (faza strzelania w źdźbło), jednak konieczność przeprowadzenia zabiegu skracania może okazać się znacznie szybsza, w zależności od przebiegu warunków pogodowych. Preparaty dopuszczone do regulacji wzrostu zbóż oparte są zaledwie na kilku substancjach aktywnych, które muszą byś stosowane bardzo precyzyjnie, ponieważ bezpośrednio wpływają na rozwój rośliny. Oprócz doboru właściwego terminu wykonania zabiegu ważne jest również, aby ochronę roślin przeprowadzić w odpowiednich warunkach pogodowych, stosując określone dawki retardantów. W praktyce rolnicy mają do dyspozycji zaledwie pięć substancji aktywnych regulujących wzrost roślin, które można podzielić na dwie grupy:

• Inhibitory syntezy giberelin
• Generatory etylenu

Inhibitory syntezy giberelin 

Reprezentują ją cztery substancje aktywne, z czego pierwszy związek to chlorek chloromekwatu znany bardziej pod skrótem CCC. Kilkanaście preparatów opartych o tę substancję niewiele się od siebie różnią, wszystkie posiadają formulację „SL” (koncentrat rozpuszczalny w wodzie), a ilość substancji aktywnej waha się pomiędzy 620 – 750 g/l środka ochrony roślin. Drugą substancją jest trineksapak etylu, który jest głównym składnikiem 30 preparatów, zazwyczaj w formulacji „EC” (koncentrat do sporządzania emulsji wodnej). Dwie ostatnie substancje z grupy inhibitorów syntezy giberelin to chlorek mepikwatu oraz proheksadion wapnia. Związki te należy stosować na suche rośliny, najlepiej w warunkach silnego nasłonecznienia, co warunkuje wysoką skuteczność działania przeprowadzonego zabiegu. 

Generatory etylenu 

Druga grupa to generatory etylenu, reprezentowana jedynie przez etefon. Optymalnym terminem do przeprowadzenia zabiegu skracania tą substancją jest faza pierwszego, drugiego kolanka. Działanie substancji koncentruje się tylko na odcinku źdźbła, na którym zastosowano preparat. Etefon oprócz właściwości skracających, przyśpiesza starzenie się komórek roślinnych, efektem zastosowania tej substancji aktywnej jest zdrewnienie i wzmocnienie tkanek źdźbła. 

Wszystkie wymienione powyżej substancje w różnym stopniu zapobiegają możliwości wystąpienia wylegania zbóż. W celu zwiększenia efektu skracającego, w zabiegu stosuje się najczęściej dwie substancje aktywne np. chlorek chloromekwatu z trineksapakiem etylu, takie połączenie zapobiega nadmiernemu wydłużaniu się międzywęźli oraz pogrubia i usztywnia źdźbła zbóż.